Một buổi học khiến tôi suy nghĩ rất nhiều

Sáng hôm ấy, trời vừa dứt cơn mưa đêm. Con đường đất đỏ dẫn vào trường vẫn còn lấm tấm bùn, học sinh đến lớp sớm hơn thường lệ vì sợ trời đổ mưa tiếp. Tiết đầu tiên của lớp 5A là môn Toán.

Tôi viết lên bảng bài học về tỉ số phần trăm. Mới chỉ vài phút, một vài em đã bắt đầu cúi đầu xuống bàn. Có em nhìn ra cửa sổ, có em loay hoay với cây bút chì mà chưa hề mở vở.

Tôi hỏi:

– Theo các em, 25% nghĩa là gì?

Cả lớp im lặng.

Một cậu học trò người Ê Đê ngồi cuối lớp lí nhí:

– Thưa thầy, con sợ môn Toán lắm...

Câu nói ấy làm tôi suy nghĩ mãi.

Hơn ba mươi năm đứng lớp ở vùng cao Đắk Lắk, tôi hiểu rằng không phải đứa trẻ nào cũng ghét học. Các em chỉ chưa tìm được niềm vui trong việc học mà thôi. Nếu tiết học cứ lặp đi lặp lại bằng những con số khô khan, những bài tập giống nhau, rất khó để các em duy trì sự hứng thú suốt cả buổi.

Tôi tự hỏi: Có cách nào để những giờ Toán trở nên gần gũi hơn, vui hơn và khiến học sinh mong chờ hơn không?

Tôi dạy Toán và theo dõi tinh thần, thái độ học tập của các em

Khi cách làm cũ không còn đủ sức níu chân học trò

Nhiều năm trước, tôi vẫn sử dụng các phương pháp quen thuộc: bảng phụ, phiếu học tập, trò chơi nhỏ, thi đua giữa các tổ. Những cách ấy vẫn có hiệu quả nhất định.

Nhưng học sinh hôm nay khác.

Các em lớn lên cùng điện thoại thông minh, hoạt hình 3D, trò chơi tương tác và vô số hình ảnh sinh động. Nếu người thầy chỉ đứng trên bục giảng, nói liên tục suốt bốn mươi phút, rất khó cạnh tranh với thế giới đầy màu sắc ngoài kia.

Tôi không muốn các em học Toán chỉ vì sợ điểm kém.

Tôi muốn các em học vì thích khám phá.

Chính từ suy nghĩ đó, tôi bắt đầu tìm hiểu những công cụ trí tuệ nhân tạo mà đồng nghiệp chia sẻ. Ban đầu, tôi cũng bỡ ngỡ như bao người khác. Có những đêm ngồi đến khuya chỉ để thử một phần mềm tạo hình ảnh, có lúc làm xong một video ngắn nhưng âm thanh lại không khớp.

Thế nhưng, càng tìm hiểu, tôi càng nhận ra rằng AI không lấy đi vai trò của người thầy. Nó chỉ giúp chúng ta có thêm một người bạn đồng hành.

Tôi đã đưa AI vào tiết Toán như thế nào?

Dùng ChatGPT để kể những câu chuyện Toán học gần gũi

Thay vì mở đầu bài học bằng công thức, tôi bắt đầu bằng một câu chuyện.

Khi dạy diện tích hình chữ nhật, tôi nhờ ChatGPT xây dựng câu chuyện về một cậu bé giúp mẹ đo mảnh vườn trồng hoa trước nhà.

Câu chuyện ngắn thôi, chỉ vài phút, nhưng học sinh chăm chú lắng nghe.

Các em không còn nhìn thấy những con số vô hồn mà nhìn thấy một công việc rất quen thuộc trong cuộc sống.

Từ câu chuyện ấy, việc hình thành công thức tính diện tích diễn ra tự nhiên hơn rất nhiều.

Tạo video hoạt hình bằng Canva AI và Pika

Những tiết học đầu tiên có video hoạt hình thực sự làm tôi bất ngờ.

Tôi sử dụng Canva AI để thiết kế nhân vật, sau đó dùng Pika để tạo các đoạn chuyển động ngắn.

Mỗi video chỉ kéo dài khoảng hai đến ba phút.

Nhân vật chính thường là những bạn nhỏ vùng quê, những chú ong, chú sóc hoặc một "thầy giáo robot" vui tính. Các em học sinh lập tức bị cuốn hút.

Có hôm, vừa bước vào lớp, một học sinh đã hỏi:

– Hôm nay thầy có cho xem phim Toán nữa không?

Chỉ một câu hỏi ấy thôi cũng đủ để tôi hiểu rằng cánh cửa hứng thú đã dần được mở ra.

Ứng dụng AI học sinh hứng thú và tích cực học tập hơn trước

Thầy cô tải thêm sáng kiến: Ứng dụng CNTT để xây dựng lớp học có nền nếp theo Chương trình GDPT 2018

Thiết kế trò chơi cá nhân hóa bằng AI

Không phải học sinh nào cũng học giống nhau.

Có em tiếp thu rất nhanh nhưng cũng có em cần thêm thời gian.

Tôi sử dụng Wordwall và Quizizz để tạo các trò chơi theo nhiều mức độ khác nhau. ChatGPT hỗ trợ tôi xây dựng ngân hàng câu hỏi phù hợp với từng nhóm học sinh.

Những em còn yếu được làm những bài tập đơn giản hơn.

Những em khá giỏi được thử sức với các câu hỏi vận dụng.

Điều quan trọng là không em nào cảm thấy mình bị bỏ lại phía sau.

Mỗi đứa trẻ đều có cơ hội chiến thắng chính mình.

Biến bài toán thành những hình ảnh dễ hiểu

Một bài toán chuyển động đều từng khiến nhiều học sinh loay hoay.

Thay vì chỉ ghi đề bài lên bảng, tôi dùng AI để tạo hình ảnh chiếc xe chạy từ điểm A đến điểm B, có đồng hồ, biển báo và quãng đường cụ thể.

Khi nhìn thấy bức tranh, học sinh lập tức hiểu vấn đề nhanh hơn.

Các em chỉ tay vào hình và tự phân tích:

– Đây là quãng đường.

– Đây là thời gian.

– Đây là vận tốc.

Tôi nhận ra rằng, đôi khi một hình ảnh trực quan có sức mạnh hơn rất nhiều lời giảng giải dài dòng.

Tôi ứng dụng trò chơi, giờ học toán trở nên hấp dẫn và thí vị hơn

Điều quý giá nhất không nằm ở công nghệ

Sau ba tháng áp dụng, điều làm tôi vui nhất không phải là những phần mềm mới.

Đó là sự thay đổi của học trò.

Trong lớp 5A có 34 học sinh.

Đầu năm, chỉ khoảng mười em thực sự yêu thích môn Toán. Một số em học bình thường, vài em gần như sợ tiết Toán.

Cuối học kỳ, bầu không khí đã khác.

Những cánh tay giơ lên nhiều hơn.

Những tiếng tranh luận xuất hiện thường xuyên hơn.

Những học sinh từng ngồi lặng lẽ cuối lớp cũng bắt đầu mạnh dạn trình bày cách giải của mình.

Có em về nhà còn tự tạo thêm câu hỏi để đố bố mẹ.

Có phụ huynh gọi điện cho tôi và nói:

– Cháu tối nào cũng mở lại trò chơi Toán thầy gửi để luyện thêm.

Nghe những lời ấy, tôi cảm thấy mọi công sức bỏ ra đều xứng đáng.

Điều đáng quý hơn cả là các em dần hình thành được những phẩm chất mà người thầy luôn mong muốn.

Các em chăm chỉ hơn.

Kiên trì hơn.

Biết trung thực với kết quả của bản thân.

Không còn chép bài của bạn chỉ để hoàn thành nhiệm vụ.

Những điều tôi muốn gửi tới đồng nghiệp

Tôi hiểu rằng nhiều thầy cô vẫn còn e ngại khi nhắc đến trí tuệ nhân tạo.

Thực ra, chúng ta không cần phải là chuyên gia công nghệ.

Chỉ cần bắt đầu từ những việc nhỏ.

Một hình ảnh minh họa do AI tạo ra.

Một câu chuyện ngắn nhờ ChatGPT gợi ý.

Một trò chơi đơn giản trên Quizizz.

Từng bước một, chúng ta sẽ tìm thấy cách phù hợp nhất với học sinh của mình.

Theo kinh nghiệm của tôi, AI chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người thầy vẫn giữ được vai trò trung tâm.

Công nghệ có thể tạo ra hình ảnh đẹp, video hấp dẫn hay hàng trăm câu hỏi trong vài giây.

Nhưng sự động viên, ánh mắt khích lệ và tình yêu thương dành cho học trò thì không phần mềm nào thay thế được.

Đó vẫn luôn là điều cốt lõi của nghề dạy học.

Mời thầy cô tải miễn phí tài liệu

Thầy cô có thể tải miễn phí để tham khảo, chỉnh sửa và áp dụng cho lớp học của mình.thầy cô bấm vào đây để tải về

Thầy cô tải thêm sáng kiến: Biện pháp số hóa tiết học và đổi mới đánh giá giúp phát triển năng lực học sinh lớp 3

Nếu trong quá trình sử dụng có ý tưởng mới hoặc góp ý để bài giảng hoàn thiện hơn, tôi rất mong nhận được phản hồi qua email hoặc phần bình luận trên website lehongminh.vn.

Mỗi chia sẻ nhỏ của thầy cô sẽ là động lực để tôi tiếp tục học hỏi, tiếp tục đổi mới và tiếp tục mang đến những giờ học Toán đầy niềm vui cho học sinh vùng cao Đắk Lắk thân yêu.