Khi giáo viên phải chọn giữa giờ dạy thật và giờ dạy để chấm.

Trong quá trình chuẩn bị cho thi giáo viên giỏi, có một câu hỏi mà rất nhiều giáo viên tự đặt ra, nhưng hiếm khi nói thành lời: mình đang dạy cho học sinh, hay đang dạy cho người chấm?

Câu hỏi ấy không xuất hiện ngay từ đầu, mà dần hiện rõ khi giáo viên bước sâu hơn vào quá trình chuẩn bị. Và đến một lúc nào đó, giáo viên buộc phải đối diện với lựa chọn giữa giờ dạy thật và giờ dạy để chấm.

Giờ dạy thật là gì?

Giờ dạy thật, với tôi, là giờ học diễn ra đúng nhịp của lớp. Ở đó, giáo viên quan sát học sinh nhiều hơn bảng kế hoạch, sẵn sàng dừng lại khi học sinh chưa hiểu, và chấp nhận những sai lệch nhỏ trong tiến trình bài học.

Giờ dạy thật không nhất thiết phải tròn trịa, nhưng nó phản ánh đúng cách học của học sinh và cách dạy quen thuộc của giáo viên trong đời sống hằng ngày.

Một tiết dạy tôi thực hiện bình thường

Giờ dạy để chấm có những đặc điểm rất khác

Ngược lại, giờ dạy để chấm thường mang nhiều kỳ vọng hơn. Mọi hoạt động cần rõ ràng, mạch lạc, có điểm nhấn, có cao trào và có kết thúc gọn gàng. Giáo viên phải tính toán nhiều hơn, từ thời gian, cách chuyển hoạt động đến cách thể hiện trước người dự giờ.

Trong giờ dạy này, giáo viên dễ chú ý đến “bức tranh tổng thể” hơn là những phản ứng nhỏ của học sinh.

Khi hai kiểu giờ dạy bắt đầu mâu thuẫn

Mâu thuẫn xuất hiện khi nhịp học của học sinh không khớp với nhịp dạy đã chuẩn bị. Trong lớp học thường ngày, giáo viên sẽ dừng lại, giải thích thêm hoặc điều chỉnh hoạt động.

Nhưng trong giờ dạy thi, giáo viên dễ do dự. Dừng lại thì sợ không kịp thời gian, đi tiếp thì sợ học sinh chưa theo kịp. Chính khoảnh khắc do dự ấy tạo ra áp lực lớn nhất.

Lựa chọn nào cũng có cái giá của nó

Nếu giáo viên ưu tiên giờ dạy thật, tiết học có thể trở nên chậm hơn, ít “đẹp” hơn trên tổng thể. Nhưng học sinh được học đúng với khả năng và nhịp của mình.

Nếu giáo viên ưu tiên giờ dạy để chấm, tiết học có thể mượt mà, trọn vẹn về hình thức, nhưng có lúc học sinh chỉ đang làm theo, chứ chưa thực sự hiểu.

Không có lựa chọn nào hoàn toàn đúng hay sai, nhưng mỗi lựa chọn đều để lại những cảm giác rất khác cho người dạy.

Một tiết dạy thi đẹp hơp, nhưng mang tiếng diễn hơn dạy

Khi giáo viên tự hỏi mình đang làm vì ai

Trong quá trình dạy thi, tôi đã có lúc tự hỏi: nếu hôm nay không có người dự giờ, mình có dạy như thế này không? Câu hỏi đó khiến tôi nhìn lại rất nhiều điều.

Nếu câu trả lời là “không”, thì có lẽ tôi đang dạy nhiều hơn cho việc đánh giá, chứ không hoàn toàn vì học sinh.

Học sinh cảm nhận được sự khác biệt

Dù không nói ra, học sinh cảm nhận rất rõ sự khác biệt giữa hai kiểu giờ dạy. Các em thấy giáo viên nghiêm hơn, ít linh hoạt hơn và kỳ vọng nhiều hơn.

Có những học sinh vẫn theo kịp, nhưng cũng có những em trở nên căng thẳng hoặc rụt rè hơn. Điều này khiến tôi nhận ra rằng lựa chọn của giáo viên không chỉ ảnh hưởng đến tiết dạy, mà còn ảnh hưởng đến cảm xúc học tập của học sinh.

Khi tôi bắt đầu điều chỉnh cách nhìn

Sau những lần dạy thi, tôi không còn cố gắng biến giờ dạy thật thành giờ dạy để chấm. Thay vào đó, tôi tìm cách giữ lại bản chất của giờ dạy thật trong khuôn khổ của cuộc thi.

Tôi chấp nhận rằng tiết học có thể không hoàn hảo về hình thức, nhưng cần trung thực với lớp học của mình.

Không phải lúc nào cũng cần chọn một trong hai

Qua trải nghiệm, tôi nhận ra rằng vấn đề không phải là chọn hẳn một bên. Điều quan trọng là giáo viên ý thức rõ mình đang ưu tiên điều gì ở mỗi thời điểm.

Khi giáo viên chủ động trong lựa chọn, áp lực sẽ giảm đi rất nhiều. Tiết dạy lúc đó trở nên rõ ràng hơn, dù kết quả có thế nào.

Một tiết dạy thi được tôi chuẩn bị rất nhiều công sức và chu đáo

Giá trị lâu dài nằm ở giờ dạy thật

Cuộc thi rồi cũng kết thúc, kết quả rồi cũng được công bố. Nhưng những giờ dạy thật vẫn tiếp diễn mỗi ngày trong lớp học. Đó là nơi giáo viên gắn bó lâu dài, và cũng là nơi giá trị nghề nghiệp được thể hiện rõ nhất.

Nhận ra điều này giúp tôi không còn quá giằng co khi đứng trước lựa chọn khó khăn ấy.

Kết luận: Ý thức lựa chọn để dạy nhẹ nhõm hơn

Khi giáo viên phải chọn giữa giờ dạy thật và giờ dạy để chấm, điều quan trọng không phải là chọn đúng tuyệt đối, mà là ý thức được mình đang chọn gì và vì sao.

Khi hiểu rõ điều đó, giáo viên sẽ dạy nhẹ nhõm hơn, bớt tự trách và giữ được sự vững vàng trong cả cuộc thi lẫn đời sống lớp học hằng ngày.

Sau một lần thi giáo viên giỏi, tôi hiểu rõ hơn nghề mình dạy