Bài giảng AI Ngôi sao sân cỏ - Tiếng Việt 5 tuần 3

Đây là bài giảng mình soạn có ứng dụng năng lưucj số và AI nhằm tạo hứng thú cho học sinh để góp phần phát triển năng lực ngôn ngữ. Bài giảng mình chia sẻ cụ thể bằng video gắn cuối bài viết, kính mời thầy cô tham khảo.

Tiếng trống trường vừa dứt, tôi bước vào lớp với tập bài soạn còn thơm mùi mực và một tâm trạng vừa háo hức vừa có chút hồi hộp. Hôm nay, lớp tôi sẽ học bài tập đọc Ngôi sao sân cỏ thuộc chương trình Tiếng Việt 5, Tuần 3. Nhìn xuống những gương mặt lấm lem mồ hôi sau giờ ra chơi của tụi nhỏ, tôi biết nếu chỉ bật một slide trình chiếu đầy chữ lên và bảo chúng đọc, tiết học sẽ lập tức rơi vào cảnh trầm lắng. Lũ trẻ lớp 5 bây giờ nhạy bén lắm, chúng cần một cái gì đó mới mẻ, kích thích thị giác và tư duy. Nghĩ là làm, tôi quyết định đưa những công cụ trí tuệ nhân tạo mà mình vừa mày mò đêm qua vào từng ngóc ngách của bài giảng, biến một tiết tập đọc vốn quen thuộc thành một cuộc trải nghiệm đầy năng lượng.

Trò chơi khởi động cứu trợ động vật hoang dã đánh thức lớp học

Nhìn ba mươi lăm cặp mắt đang ngơ ngác, tôi không dùng những câu hỏi kiểm tra bài cũ khô khốc theo kiểu truyền thống. Tôi bấm máy chiếu, màn hình hiện lên một khu rừng xanh mướt, sinh động như một thước phim hoạt hình điện ảnh. Đó là sản phẩm tôi thiết kế từ AI với tên gọi "Trò chơi Giải cứu động vật hoang dã". Trên màn hình, những chiếc lồng sắt đang nhốt chú hổ, chú hươu sao, chú dê núi và một con tê tê tội nghiệp. Muốn giải cứu chúng, các nhóm phải vượt qua thử thách giải mã các từ khóa khởi động liên quan đến bài học mới.

Tụi nhỏ lập tức nhao nhao, những cánh tay giơ lên thẳng tắp. Mỗi lần một học sinh trả lời đúng, cánh cửa chuồng sắt trên màn hình giả lập tự động mở ra, chú hổ hay chú tê tê bước ra ngoài, trở về với đại ngàn xanh thẳm trong tiếng vỗ tay ròn rã của cả lớp. Tôi nhận ra rằng, việc thay thế những slide câu hỏi chữ đen nền trắng bằng một cốt truyện nhân văn được cụ thể hóa bằng hình ảnh trực quan đã chạm đúng vào tâm lý yêu thích khám phá của học sinh tiểu học. Các em không còn cảm giác mình đang bị kiểm tra, mà đang tự nguyện tham gia vào một chiến dịch giải cứu thực sự. Năng lượng của lớp học được đẩy lên đỉnh điểm ngay từ năm phút đầu tiên, tạo bước đà hoàn hảo cho phần tiếp theo.

Thầy Minh thiết kế trò chơi khởi động có ứng dụng AI

Xem thêm bài đọc tuần 3: Bài giảng AI Tiếng hạt nảy mầm

Đổi mới hoạt động luyện đọc bằng tư duy trực quan

Sách lật kỹ thuật số thay thế giọng đọc mẫu truyền thống

Bước sang phần khám phá và luyện đọc bài giảng Ngôi sao sân cỏ, tôi nhận thấy một nỗi đau cố hữu của giáo viên khi dạy tập đọc là phần đọc mẫu. Nếu giáo viên đọc từ đầu đến cuối, học sinh rất dễ mất tập trung. Để giải quyết việc này, tôi sử dụng một ứng dụng AI để chuyển đổi bài văn thành một cuốn sách lật kỹ thuật số. Trang sách ảo tự động lật mở trên màn hình theo tiến trình đọc, đi kèm với giọng đọc truyền cảm được tối ưu hóa và những hình ảnh minh họa chân thực về một cô giáo mặc áo dài trắng thướt tha trên bục giảng.

Khi cuốn sách lật xuất hiện, cả lớp im phăng phắc, chăm chú dõi theo từng dòng chữ chạy. Tôi chia bài đọc thành ba đoạn rõ ràng để học sinh dễ theo dõi: đoạn một từ đầu đến "ghi liền ba bàn", đoạn hai tiếp theo cho đến "nóng bừng mặt", và đoạn ba là phần còn lại. Sự kết hợp giữa âm thanh chuẩn xác và hiệu ứng lật trang trực quan đã giúp tụi nhỏ nắm bắt mạch truyện một cách tự nhiên mà không cần tôi phải dùng thước gõ bảng bồm bộp để nhắc nhở giữ trật tự.

Gỡ điểm nghẹn từ khó và câu dài ngay tại trận

Sau khi cho học sinh nghe đọc mẫu, tôi bắt đầu mổ xẻ những "hòn đá tảng" trong bài mà học sinh thường hay đọc vấp. Lũ trẻ miền Trung quê tôi thường bị líu lưỡi ở những từ có phụ âm đầu hoặc vần dễ lẫn. Tôi bốc ngẫu nhiên một vài em đứng dậy đọc các từ khó như: "lăn xả", "xô lên", "lặng lẽ", "làu bàu", "nóng bừng". Đúng như dự đoán, có em đọc "lăn xả" thành "lăng xả", em khác lại líu ríu ở từ "làu bàu".

Tôi không sửa sai một cách áp đặt. Tôi chiếu câu dài lên bảng và dùng các vạch nhịp trực quan để hướng dẫn các em cách ngắt nghỉ hơi sao cho đúng tâm lý nhân vật: "Tôi ngẩn ra giây lát/ rồi tức tốc chạy theo Vĩnh,/ cứ như vừa đón được một đường bóng/ đồng đội chuyền đến cho tôi.//". Cho học sinh luyện đọc theo nhóm đôi chính là cách tôi giải phóng năng lượng cho các em, để những em đọc tốt kéo những em đọc yếu lên, giúp cả lớp đều tự tin trước khi bước vào phần cam go nhất của tiết học.

Vòng quay may mắn AI mổ xẻ chiều sâu tâm lý nhân vật

Cuộc chiến phá vỡ cái tôi ích kỷ của nhân vật Việt

Nội dung cốt lõi của bài giảng Ngôi sao sân cỏ nằm ở phần tìm hiểu bài, nơi học sinh phải hiểu được sự chuyển biến tâm lý của nhân vật Việt. Thay vì gọi tên theo sổ điểm một cách căng thẳng, tôi bật công cụ vòng quay may mắn lên màn hình. Vòng quay rực rỡ sắc màu chứa tên của tất cả các thành viên trong lớp. Mỗi lần chiếc kim dừng lại ở tên ai, em đó sẽ là người đại diện nhóm trả lời câu hỏi. Sự hồi hộp này khiến đứa nào đứa nấy đều phải tập trung cao độ, không dám lơ là.

Câu hỏi đầu tiên về thời gian, địa điểm và các nhân vật được giải quyết nhanh chóng. Nhưng đến câu hỏi thứ ba: "Ở đầu trận bóng, hành động của Mạnh và Việt khác nhau ra sao?", lớp học bắt đầu tranh luận sôi nổi. Qua vòng quay ngẫu nhiên, một em đứng dậy phân tích rất hay: Trong khi Mạnh tìm cách chuyền bóng cho bạn thì Việt lại kh khư giữ bóng một mình vì không muốn nhường cơ hội ghi bàn cho ai. Tôi chốt lại ngay chỗ này để tụi nhỏ thấy rõ: Mạnh là đại diện cho tinh thần đồng đội, còn Việt chính là biểu hiện của lối đá cá nhân, muốn mình là ngôi sao duy nhất tỏa sáng.

Thầy Minh trình chiếu vòng quay may mắn tại lớp 5A

Bài học về sự thấu hiểu và tinh thần tập thể

Nỗi đau của nhân vật Việt lên đến đỉnh điểm ở hiệp hai khi cậu dỗi dằn không chịu vào sân nữa vì bị các bạn trách là ích kỷ. Tôi hỏi cả lớp thông qua câu hỏi số bốn: "Việt đã nhận ra điều gì khi ngồi xem các bạn đá ở hiệp hai?". Những cánh tay lại giơ lên. Các em đã gọi tên được ba điều cốt lõi mà Việt thức tỉnh: giữ bóng một mình là ích kỷ, bàn thắng phối hợp mới là bàn thắng đẹp, và không có mình thì đội bóng vẫn đá rất tốt.

Tôi nhìn sâu vào mắt tụi nhỏ và giảng giải về câu kết của bài văn, khi các bạn vẫn gọi Việt vào sân lúc có cơ hội. Đó chính là sự bao dung của tập thể. Đồng đội không hề bỏ rơi Việt, họ cho cậu cơ hội để sửa sai. Từ câu chuyện của Việt, tôi hướng các em đến nội dung dòng chữ cốt lõi của bài học: Trong một tập thể, mỗi cá nhân đều cần biết phối hợp hài hòa với những người còn lại, không thể chỉ nghĩ đến việc tỏa sáng cho riêng mình.

Vận dụng thực tế để học trò tự soi rọi bản thân

Phần cuối cùng của tiết học là hoạt động vận dụng, tôi cho học sinh tự liên hệ bản thân thông qua câu hỏi gợi mở trên màn hình: "Chia sẻ những suy nghĩ của em về cách hòa nhập với bạn bè khi thể hiện năng khiếu cá nhân". Không còn gói gọn trong quả bóng tròn, tụi nhỏ bắt đầu nói về năng khiếu đá bóng, ca hát, múa, hay hội họa của chính mình.

Có em thật thà chia sẻ: "Thưa thầy, lúc trước con vẽ đẹp nên con hay giành vẽ hết cả tờ báo tường của nhóm, không cho các bạn tô màu vì sợ các bạn làm xấu. Học xong bài này con thấy mình giống bạn Việt, lần sau con sẽ chia việc cho các bạn cùng làm". Nhìn nụ cười bừng sáng và cái gật đầu tâm đắc của cậu học trò nhỏ, tôi biết bài học này không dừng lại ở những trang sách thô, nó đã chạm đến nhận thức và làm thay đổi hành vi của các em trong thực tế đời sống.

Nhìn lại toàn bộ nội dung sau khi hoàn thành

Nhìn lại toàn bộ tiết dạy, tôi nhận ra công nghệ AI hay những công cụ như vòng quay may mắn, cuốn sách lật trực quan chỉ thực sự có giá trị khi nó phục vụ cho một cái đích duy nhất: đánh thức sự chủ động và mở khóa tư duy của học sinh. Người thầy thời nay không còn là người duy nhất nắm giữ kiến thức, mà phải là người thiết kế những trải nghiệm để học trò tự chiếm lĩnh kiến thức đó. Sau một tiết học giàu năng lượng như vậy, tôi lại có thêm động lực để tiếp tục sáng tạo. Còn các thầy cô thì sao, mọi người đã từng ứng dụng những công cụ trí tuệ nhân tạo nào để làm mới các tiết tập đọc ở lớp mình chưa, hãy chia sẻ bên dưới để chúng ta cùng học hỏi nhé?

Nếu thầy cô cần tìm hiểu về chuyển văn bản thành giọng nói như trong bài giảng tôi chia sẻ thì vào đây xem nhé: Chuyển văn bản thành giọng nói tự nhiên

Bài viết dựa trên kinh nghiệm cá nhân của thầy Lê Hồng Minh (lehongminh.vn). Rất mong nhận được sự góp ý chân thành từ quý đồng nghiệp để chúng ta cùng nhau hoàn thiện hơn.

Thầy cô hãy để lại góp ý phía dưới phần bình luận để lần sau mình soạn những tiết khác hay hơn.