Điều tôi học được sau nhiều năm đứng lớp tiểu học

Những bài học không có trong giáo án hay sổ tay nghiệp vụ

Những năm đầu đứng lớp, tôi luôn tin rằng chỉ cần nắm chắc chuyên môn, chuẩn bị giáo án kỹ lưỡng và làm đúng quy trình thì mọi tiết học sẽ diễn ra suôn sẻ. Tôi đọc nhiều tài liệu, tham khảo nhiều mẫu bài dạy, cố gắng làm mọi thứ “đúng” nhất có thể.

Nhưng càng gắn bó lâu với lớp học tiểu học, tôi càng nhận ra rằng những bài học quan trọng nhất của nghề giáo không nằm trong giáo án, cũng không có trong bất kỳ cuốn sổ tay nghiệp vụ nào. Chúng đến từ những giờ dạy chưa trọn vẹn, từ những ánh mắt học sinh, và từ chính những lần tôi tự nghi ngờ cách dạy của mình.

Học sinh tiểu học không học giống người lớn

Một trong những điều đầu tiên tôi học được là: học sinh tiểu học không tiếp thu theo cách người lớn vẫn nghĩ. Các em không học bằng việc nghe giảng thật lâu, cũng không học tốt khi bị thúc ép phải theo kịp một khuôn mẫu có sẵn.

Có những em cần nhìn, có những em cần thử, có những em cần được sai nhiều lần trước khi hiểu. Nếu giáo viên áp một cách dạy giống nhau cho tất cả học sinh, chắc chắn sẽ có những em bị bỏ lại phía sau.

Từ đó, tôi hiểu rằng dạy học tiểu học không phải là truyền đạt càng nhiều càng tốt, mà là tạo điều kiện để mỗi học sinh có thể tiếp nhận theo cách phù hợp nhất với mình.

Học sinh tiểu học không giống người lớn, các em học bài theo hứng thú và cảm xúc

Sự kiên nhẫn quan trọng hơn sự nhanh nhạy

Khi mới dạy học, tôi thường tự hào vì mình phản ứng nhanh, xử lý tình huống linh hoạt. Nhưng sau nhiều năm, tôi nhận ra rằng kiên nhẫn mới là năng lực quan trọng nhất của giáo viên tiểu học.

Kiên nhẫn khi học sinh hỏi lại một vấn đề tưởng chừng rất đơn giản.
Kiên nhẫn khi một hoạt động không diễn ra như dự kiến.
Kiên nhẫn khi kết quả không đến ngay lập tức.

Chỉ khi giáo viên đủ kiên nhẫn, học sinh mới cảm thấy an toàn để thử, để sai và để học.

Không phải học sinh yếu, mà là các em cần thêm thời gian

Có giai đoạn tôi từng gắn nhãn “học sinh yếu” cho một số em trong lớp. Nhưng càng dạy lâu, tôi càng nhận ra rằng phần lớn những học sinh bị coi là yếu chỉ đơn giản là học chậm hơn so với nhịp chung.

Khi được cho thêm thời gian, thêm sự hướng dẫn và thêm sự động viên, nhiều em tiến bộ rõ rệt. Điều này giúp tôi thay đổi cách nhìn: thay vì tập trung vào việc “đẩy” học sinh theo chương trình, tôi bắt đầu chú ý hơn đến việc đồng hành cùng từng em.

Khi sự hướng dẫn và thêm sự động viên, nhiều em tiến bộ rõ rệt

Mối quan hệ thầy – trò ảnh hưởng trực tiếp đến việc học

Một bài học lớn khác mà tôi rút ra là: học sinh học tốt hơn khi các em cảm thấy được tôn trọng và thấu hiểu. Không phải mọi học sinh đều thích học ngay từ đầu, nhưng hầu hết các em đều phản hồi tích cực khi cảm nhận được sự quan tâm thật sự từ giáo viên.

Những lời động viên đúng lúc, cách lắng nghe nghiêm túc, hay chỉ là một ánh nhìn khích lệ cũng có thể tạo ra sự khác biệt lớn. Khi mối quan hệ thầy – trò đủ tốt, việc dạy học trở nên nhẹ nhàng hơn rất nhiều.

Giáo viên cũng cần học cách chấp nhận sai sót

Sau nhiều năm đứng lớp, tôi hiểu rằng giáo viên không cần phải hoàn hảo. Có những tiết dạy chưa hiệu quả, có những cách làm chưa phù hợp, và có những quyết định cần được điều chỉnh.

Thay vì tự trách mình quá nhiều, tôi học cách nhìn lại một cách bình tĩnh: điều gì đã ổn, điều gì chưa ổn và vì sao. Chính những lần nhìn lại như vậy giúp tôi trưởng thành hơn trong nghề.

Áp lực bên ngoài không nên chi phối hoàn toàn lớp học

Giáo viên tiểu học chịu nhiều áp lực: chương trình, đánh giá, thi đua, hồ sơ. Có thời điểm tôi để những áp lực đó chi phối cách dạy của mình, khiến tiết học trở nên căng thẳng hơn cần thiết.

Dần dần, tôi học được cách đặt lớp học và học sinh ở vị trí trung tâm. Không phải mọi thứ đều có thể hoàn hảo theo yêu cầu, nhưng một lớp học tích cực và an toàn luôn là nền tảng quan trọng nhất.

Học sinh tham gia đóng vai sẽ tạo nên tích cực và tự tin

Dạy học là một quá trình học hỏi liên tục

Một điều tôi học được rất rõ sau nhiều năm đứng lớp là: giáo viên cũng đang học mỗi ngày. Học từ đồng nghiệp, từ học sinh, từ những tiết học chưa thành công.

Khi giáo viên coi nghề dạy học là một quá trình học hỏi liên tục, họ sẽ bớt áp lực phải “biết hết”, và cởi mở hơn với những thay đổi cần thiết.

Những điều tôi ước mình hiểu sớm hơn

Nhìn lại quãng đường đã qua, có những điều tôi ước mình hiểu sớm hơn:

• Không cần dạy thật nhanh để chứng minh năng lực
• Không cần tiết học nào cũng phải hoàn hảo
• Không cần so sánh lớp học của mình với người khác

Mỗi giáo viên có một hành trình riêng, và mỗi lớp học cũng có những đặc điểm riêng không thể sao chép.

Nghề dạy học trưởng thành cùng thời gian

Sau nhiều năm đứng lớp tiểu học, điều tôi học được lớn nhất không phải là một phương pháp hay một kỹ thuật cụ thể, mà là cách nhìn nhận đúng hơn về người học và về chính mình.

Dạy học là một hành trình dài, có lúc mệt mỏi, có lúc áp lực, nhưng cũng đầy ý nghĩa. Khi giáo viên học được cách lắng nghe, kiên nhẫn và không ngừng điều chỉnh, nghề dạy học sẽ trở nên bền bỉ và sâu sắc hơn theo thời gian.

Dạy học hiệu quả không bắt đầu từ giáo án

Vì sao cùng một bài dạy nhưng hiệu quả ở mỗi lớp lại khác nhau?