Tạo sách lật để giáo dục phẩm chất yêu nước cho học sinh

Khi lịch sử không còn là những trang sách lặng im

Tôi nhớ như in buổi chiều thứ Sáu ba tuần trước, khi tiếng trống trường vừa dứt, tôi nán lại lớp nhìn mấy đứa trẻ chuẩn bị ra về. Trên bàn, cuốn sách Lịch sử lớp 4 vẫn mở sẵn ở trang về các vị anh hùng dân tộc, nhưng dường như những dòng chữ đen trên nền giấy trắng ấy chưa đủ sức giữ chân những đôi mắt đang hướng ra cửa lớp. Ở lứa tuổi này, các em bắt đầu biết phân tích, biết tò mò, nhưng những khái niệm như "truyền thống yêu nước", "sự hy sinh" hay "lòng tự hào dân tộc" vẫn là cái gì đó quá trừu tượng, xa xôi.

Nếu chỉ truyền đạt bằng lời giảng bục giảng thông thường, làm sao một đứa trẻ chín tuổi có thể hình dung được tiếng bom đạn gầm vang, hay sự kiên cường của những người anh hùng đã ngã xuống? Lịch sử nếu thiếu đi âm thanh, thiếu đi hình ảnh trực quan và sợi dây cảm xúc thì rất khó chạm đến trái tim, khó tạo nên những rung cảm thực sự trong tâm hồn các em. Trăn trở ấy cứ theo tôi suốt nhiều đêm trắng bên bàn làm việc, thôi thúc tôi phải tìm một lối đi khác, sinh động hơn, gần gũi hơn để đưa quá khứ hào hùng về ngay trong lòng lớp học.

Tiểu sử anh Kim đồng được tạo bằng sách lật giúp học sinh hiểu bài nhanh hơn

Thầy cô xem thêm: Cách chuyển văn bản thành giọng đọc AI tự nhiên cho giáo viên

Đánh thức ký ức bằng những trang sách lật biết nói

Thay vì bắt học sinh học thuộc lòng những mốc thời gian khô khan, tôi chọn cách biến các câu chuyện lịch sử thành những học liệu trực quan sinh động. Tôi bắt tay vào xây dựng những kịch bản ngắn gọn, lựa chọn ngôn từ mộc mạc, gần gũi với tâm lý trẻ thơ. Tiếp đó, tôi tìm kiếm và thiết kế những hình ảnh mô phỏng, những bức tranh hoạt hình lớp học chân thực để tái hiện lại từng bối cảnh của câu chuyện.

Khi đã có phần nhìn, tôi sử dụng công cụ thiết bị số để tạo thành những cuốn sách lật điện tử độc đáo, rồi ghi màn hình lại từng chuyển động lật mở ấy. Để câu chuyện thêm phần lay động, tôi chuyển đổi phần văn bản thành những giọng đọc truyền cảm, ấm áp rồi ghép tất cả lại thành một video hoàn chỉnh bằng ứng dụng công nghệ.

Ví dụ như khi kể về anh Kim Đồng – người đội viên đầu tiên của Đội TNTP Hồ Chí Minh, tôi không chỉ đọc tiểu sử của anh. Tôi cho các em xem một cuốn sách lật kỹ thuật số, nơi hình ảnh anh Kim Đồng nhanh nhẹn qua suối, mưu trí vượt qua tai mắt quân thù hiện lên rõ nét kết hợp cùng giọng kể hào hùng. Tôi thường trình chiếu những thước phim ngắn tự làm này vào mười lăm phút đầu giờ hoặc trong các buổi sinh hoạt lớp. Nhìn những ánh mắt chăm chú dõi theo từng trang sách lật, tôi biết lịch sử đã không còn là những dòng chữ lặng im trên giấy nữa.

Ứng dụng công nghệ số: Khơi dậy niềm tự hào qua phim tư liệu

Bên cạnh những cuốn sách kể chuyện tự tay thiết kế, tôi luôn chủ động sưu tầm thêm các đoạn phim tư liệu quý giá, những bài hát đi cùng năm tháng hay những câu chuyện cổ tích dân gian. Đây chính là chất xúc tác mạnh mẽ giúp chuyển tải trọn vẹn những tấm gương anh hùng của thế hệ cha ông đi trước, từ đó từng bước hình thành và khắc sâu các chỉ báo của phẩm chất yêu nước trong quá trình dạy học.

Có những hôm, tôi lồng ghép bài hát về tấm gương chị Võ Thị Sáu vào đầu giờ học hoặc buổi sinh hoạt cuối tuần. Tiếng nhạc cất lên, kết hợp với những hình ảnh tư liệu chân thực về người con gái Đất Đỏ kiên cường, khiến bầu không khí cả lớp học như lắng xuống. Các em không chỉ nghe, không chỉ xem, mà đang thực sự thấm nhuần cái giá của hòa bình. Từ những rung cảm chân thật đó, các em bắt đầu có ý thức và hành động đúng đắn: biết yêu thương bạn bè, biết giữ gìn vệ sinh trường lớp, biết cố gắng học tập – những việc làm nhỏ bé nhưng chính là viên gạch đầu tiên xây dựng lòng yêu nước.

Bước ra khỏi lớp học để chạm vào những chứng nhân lịch sử

Nhưng có lẽ, điều tuyệt vời nhất và mang lại giá trị sâu sắc nhất chính là khi tôi đưa các em bước ra khỏi bốn bức tường lớp học để trực tiếp gặp gỡ những con người bằng xương bằng thịt. Không có một cuốn sách hay bộ phim nào có thể thay thế được ánh mắt, nụ cười và giọng nói run run của những người đã từng đi qua mưa bom bão đạn.

Để tổ chức được những buổi gặp gỡ này, tôi đã phối hợp chặt chẽ với Ban Giám hiệu nhà trường, Liên đội và các bậc phụ huynh để tìm đến những nhân chứng lịch sử, những cựu chiến binh tại địa phương. Trước mỗi chuyến đi, tôi luôn dành thời gian giới thiệu trước cho học sinh về nhân vật, gợi ý các em chuẩn bị câu hỏi, đồng thời nhắc nhở về thái độ tôn trọng, cách lắng nghe và ghi chép.

Tôi nhớ mãi chuyến đi vào ngày thứ bảy tuần trước. Tôi cùng cô Tổng phụ trách Đội và ban cán sự lớp đến thăm bác Trần Văn Hùng, một Anh hùng lực lượng vũ trang thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Năm nay bác đã bước sang tuổi 80, mái tóc bạc phơ nhưng đôi mắt vẫn ngời sáng và vô cùng minh mẫn.

Khi tạo câu chuyện tiểu sử anh Kim Đồng bằng sách lật mình đã dùng Heyzine

Mấy thầy trò ngồi quây quần bên bác dưới hiên nhà, nghe bác kể về những năm tháng chiến đấu gian khổ, những kỷ niệm đồng đội chia nhau củ sắn lùi, và cả những giọt nước mắt khi chứng kiến người kề vai sát cánh ngã xuống. Bác chậm rãi mang ra những tấm ảnh ố vàng, những kỷ vật thời chiến đã sờn cũ cho các em xem.

Mấy đứa trẻ thường ngày hiếu động là thế, vậy mà lúc ấy ngồi im phăng phắc, tay lật giở từng tấm ảnh cũ một cách nâng niu, mắt chăm chú lắng nghe không bỏ sót một lời nào. Tôi phân công các em ghi chép lại và quay một đoạn video ngắn làm tư liệu cho cả lớp. Sự dũng cảm, đức hy sinh của bác Hùng không còn là bài học lý thuyết nữa, nó đã trở thành một tượng đài sống động ngay trước mắt các em.

Trái ngọt từ những bài học đong đầy cảm xúc

Nhìn lại cả một chặng đường kiên trì áp dụng những giải pháp từ trực quan đến thực tế, tôi hạnh phúc khi nhận ra những thay đổi rõ rệt trong nhận thức của học trò mình. Đa số các em đã hiểu một cách sâu sắc thế nào là lòng yêu nước và bản thân mình cần phải làm gì cho gia đình, cho xã hội.

Nhiều em không giấu được sự xúc động, những giọt nước mắt lấp lánh khi xem những thước phim tư liệu hay khi nghe bác cựu chiến binh kể chuyện. Giá trị lớn nhất nhận lại chính là sự chủ động. Giờ đây, các em không còn thụ động đợi thầy cô giảng bài, mà đã biết tự tìm kiếm thêm thông tin, hình ảnh về các sự kiện lịch sử để lên lớp hào hứng chia sẻ, bàn luận cùng thầy cô và bạn bè. Gieo một hạt giống cảm xúc chân thật, tôi tin mình đang được nhìn thấy những mầm non của lòng yêu nước bắt đầu vươn mình nảy nở.

Thầy cô xem thêm: Hãy để ChatGPT giúp bạn làm sáng kiến hay và đạt chất lượng

Nếu quý thầy cô, các bậc phụ huynh có đóng góp ý kiến hoặc muốn cùng tôi lan tỏa những giá trị giáo dục tích cực, xin vui lòng kết nối với tôi qua các kênh chính thức dưới đây:

• Điện thoại hỗ trợ: 0847.355.079

• Email liên hệ: hongminhquangtrung@gmail.com

Cảm ơn thầy cô và phụ huynh cùng các em đã xem bài viết. Hy vọng những câu chuyện nghề, những kinh nghiệm tôi chia sẻ sẽ thắp thêm một chút lửa nghề trong tim bạn!